Ä°MO'DA YENÄ° YAPI DENETÄ°M MODELÄ°

Ä°nÅŸaat Mühendisleri Odası (Ä°MO) Samsun Åžube BaÅŸkanı Hüseyin Talak, odaya baÄŸlı tüm ÅŸubelerle  birlikte yapı denetim sistemi hakkında  ortak bir basın açıklaması yaptı.

Talak, "Mevcut Yapı Denetim Yasasının öngördüÄŸü, ticari yanı ağır basan yapı denetim ÅŸirketi modeli yerine; uzmanlık ve yapılan iÅŸin önemini ve sorumluluÄŸunu bilen yapı denetçilerinin etkinliÄŸine dayalı, meslek odalarının sürece etkin katılımını saÄŸlayacak yeni bir denetim süreci modeli hayata geçirilmelidir” dedi.

 

Yeni bir denetim süreci modeliyle ilgili çözüm önerileri hazırladıklarını ifade eden Talak, "Ülkemizde her yıl ortalama 100 bin yeni yapı üretilmektedir. Bu öneriler ile amaçlanan, riskli yapı stokuna her yıl yeni risklerin eklenmesini önlemek ve riskli yapıların dönüÅŸtürülmesi veya güçlendirilmesi süreçlerinin saÄŸlıklı bir ÅŸekilde yapılabilmesinin altyapısını oluÅŸturmaktır.

 

ÖNCELÄ°KLE YETKÄ°N MÜHENDÄ°SLÄ°K

Talak çözüm önerilerini ÅŸu ÅŸekilde sıraladı:

 

1- Mühendislik hizmetlerinde özellikle yapı alanlarında hizmet veren teknik kadroların bilinçli ve bilgili olmaları kamu çıkarları açısından son derece büyük bir önem taşımaktadır. Halkın can ve mal güvenliÄŸinin korunması, ulusal kaynakların doÄŸru kullanılması, bilgi ve bilinç düzeyinin artmasıyla doÄŸru orantılıdır. Yüksek öÄŸretim kurumlarında verilen mühendislik eÄŸitimi seviyesi ne olursa olsun temel eÄŸitim niteliÄŸindedir. Ayrıca bir mühendislik dalının pek çok alt dalları bulunmaktadır. Bir mühendisin sadece dört yıllık bir eÄŸitim ile unvanını taşıdığı meslekte ve alt dallarının tamamında uzmanlaÅŸması ya da yetkinleÅŸmesi fiilen mümkün deÄŸilken taşıdığı unvan nedeniyle tüm alanlarda yetkilendirilmiÅŸ olması bir çeliÅŸkidir. Bu çeliÅŸkiden faydalanan ise mühendisin bilgisinden ziyade imzasına ihtiyaç duyan çıkar çevreleridir. Dolayısıyla 1938 yılından bugüne deÄŸiÅŸtirilmemiÅŸ olan 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Kanunu deÄŸiÅŸtirilmeli Meslek Odalarının kendi meslektaÅŸlarını yetkinliklerine göre belgelendirme ve yetkilendirme hakkı getirilmelidir.

2- Yapı Denetim Sisteminde proje denetimi ve uygulama denetimi birbirinden ayrılmalı, kamu bünyesinde ülke genelinde ihtiyaç duyulan yer ve miktarda idari özerkliÄŸe ve güvenceye sahip “Etüt ve Proje Denetim Birimleri” oluÅŸturulmalıdır. Bu birimler denetledikleri projelerin ölçek ve özelliklerine göre sınıflandırılmalı ve yetkilendirilmelidir.   Bu birimlerde ilgili tüm meslek disiplinlerinin yeterli düzeyde istihdamı saÄŸlanmalı, görev yapacak sorumlu denetçi Ä°nÅŸaat Mühendisleri Meslek Odası tarafından belirlenmiÅŸ Yetkin Mühendisler olmalı, çalışan tüm mühendis ve mimarlar ilgili meslek kuruluÅŸları tarafından sertifikalandırılmalı, yaptıkları görev ve aldıkları sorumlulukların karşılığı oranında ücretlendirilmelidir. 

3- Yapı Denetim KuruluÅŸları doÄŸrudan kamu tarafından görevlendirilmiÅŸ birimler olarak çalışmalıdır. Yapı Denetim KuruluÅŸları ile müteahhit ve/veya yapı sahibi arasında herhangi bir mali ve idari baÄŸlantı olmamalı Yapı Denetim ücretleri doÄŸrudan kamu tarafından ödenmeli ve bu kuruluÅŸlar doÄŸrudan kamuya karşı sorumlu olmalıdır.

4- Yapı Denetim KuruluÅŸları için sorumluluk sigortası zorunluluÄŸu getirilmelidir. 

5- Hazır beton üreticileri de sisteme entegre edilip, yükümlülükleri ve uygulanacak yaptırımlar tanımlanmalı ve takibi yapılmalıdır.

6- Yapı Denetim KuruluÅŸlarının ortaklarının içerisinde Meslek Odası tarafından belgelendirilmiÅŸ en az bir tane Yetkin Ä°nÅŸaat Mühendisi bulunmalı ve onun sorumluluÄŸunda diÄŸer denetçiler ve kontrol elemanları çalışmalıdır.

7- Yapı Denetim KuruluÅŸunda görev yapacak mühendis ve mimarlar sorumluluklarına göre meslek kuruluÅŸlarınca belgelendirilmeli, takibi yapılmalıdır. 

8- Yapı Denetim KuruluÅŸlarında çalışan tüm görevliler kamu görevlisi statüsünde olmalı, ücretleri, iÅŸ güvenceleri ve özlük hakları teminat altına alınmalı, ücretleri TMMOB tarafından belirlenen asgari ücretin altında olmamak kaydıyla görev, yetki ve sorumluluklarına göre kademeli olarak belirlenmelidir. 

9- Gerek Etüt ve Proje Denetim Birimlerinde gerekse Yapı Denetim KuruluÅŸlarında görev yapan mühendis ve mimarlar için mesleki sorumluluk sigortası getirilmelidir.

10- Yapı Denetim KuruluÅŸlarının oluÅŸmasından, görevlendirilmesinden ve takibinden sorumlu olan tüm kurullarda Türk Mühendis ve Mimar Odaları BirliÄŸine baÄŸlı ilgili Odaların temsilcileri yer almalıdır.

11- Nitelikli proje hizmetlerinin verilebilmesi için Meslek Odalarının önündeki engeller kaldırılmalı, proje hizmeti veren Mühendis ve Mimarlar için Odaların yetkilendirme ve denetleme hakkı olmalı,  proje hizmet koÅŸulları ve ücretleri Odalar tarafından belirlenmelidir.

12- Müteahhitlik iÅŸ, iÅŸleyiÅŸ ve iliÅŸkilerini belirleyen özel bir kanun çıkarılmalı ve sorumlulukları belirlenmelidir. Kamu müteahhitleri gibi yeterlilik kriterleri getirilmeli teknik kadro, finans, donanım ve iÅŸ bitirme kriterleri koyularak titizlikle uygulanmalıdır. 

13- Yapı alanı 1500 m²’yi geçen her yapım iÅŸinde tam zamanlı olarak bir Åžantiye Åžefi bulundurulması zorunlu hale getirilmelidir.

14- Åžantiye Åžeflerinin iÅŸveren (müteahhit) ile yapacağı hizmet sözleÅŸmeleri ilgili Meslek Odası tarafından belirlenen tip sözleÅŸmeler çerçevesinde olmalı, Åžantiye Åžeflerinin alacakları ücretler TMMOB’nin belirlemiÅŸ olduÄŸu ücretlerin altında olmamalıdır. 

15- Şantiye Şeflerinin belgelendirilmesi ve bu belgelendirmeye esas eğitimleri ilgili Meslek Odası tarafından yapılmalıdır.

16- Sistemde görev alan tüm mühendis ve mimarların sicilleri kayıtlı oldukları Meslek Odaları tarafından tutulmalıdır.

17- Tüm yapılar, yapım ve kullanım özelliklerini koruyup korumadığının tespiti amacıyla ve ilgili kamu kurumlarının sorumluluÄŸu altında, imara aykırılık, yapısal elemanlardaki deÄŸiÅŸiklik ve hasar-deformasyon oluÅŸup oluÅŸmadığı bakımından periyodik olarak denetlenmelidir.