Mehmet Semercioğlu yazdı.
Samsun haber - Samsundan haberler
Ceza Muhakemesinde UzlaÅŸtırma YönetmeliÄŸi’nde öne çıkan ve dikkat edilmesi gereken hususlar konu baÅŸlıkları ile ele alınarak, UzlaÅŸtırmacı sınavına hazırlanan adayların dikkatine sunulmuÅŸtur.
GENEL KONULAR :
- UzlaÅŸtırma, ÅŸüpheli veya sanık ile maÄŸdur veya suçtan zarar görenin temel hak ve hürriyetlerine uygun olarak, menfaatlerinin korunması esası gözetilerek yürütülür.
- UzlaÅŸma teklifi suçun iÅŸlendiÄŸi tarihten itibaren bir aylık süre geçmeden yapılamaz.
- UzlaÅŸtırma müzakerelerine ÅŸüpheli, sanık, katılan, maÄŸdur, suçtan zarar gören, kanunî temsilci, müdafi ve vekil katılabilir. Åžüpheli, sanık, katılan, maÄŸdur veya suçtan zarar görenin kendisi veya kanunî temsilcisi, müdafi ya da vekilinin haklı bir mazereti olmaksızın müzakerelere katılmaktan imtina etmesi hâlinde, ilgili taraf uzlaÅŸmayı kabul etmemiÅŸ sayılır.
- UzlaÅŸma saÄŸlanabilmesi için birden fazla müzakere yapılabilir. UzlaÅŸtırmacı, müzakereler sırasında izlenmesi gereken yöntemle ilgili olarak Cumhuriyet savcısıyla görüÅŸebilir; Cumhuriyet savcısı, uzlaÅŸtırmacıya uzlaÅŸtırma müzakerelerinin kanuna uygun yürütülmesi amacıyla talimat verebilir.
- UzlaÅŸtırmacının çekinmesi veya reddi; (1) Kanunda belirlenen hâkimin davaya bakamayacağı hâller ile reddi sebepleri, uzlaÅŸtırmacı görevlendirilmesi ile ilgili olarak dikkate alınır.
UZLAÅžTIRMA TEKLÄ°FÄ° KONUSU :
- UzlaÅŸtırmacı; ÅŸüpheli, sanık, katılan, maÄŸdur veya suçtan zarar görene uzlaÅŸma teklifinde bulunur. Åžüpheli, sanık, katılan, maÄŸdur veya suçtan zarar görenin reÅŸit olmaması ya da kısıtlı olması hâli ile maÄŸdur veya suçtan zarar görenin ayırt etme gücü bulunmaması durumunda, uzlaÅŸma teklifi kanunî temsilcilerine yapılır.
- MüÅŸtekinin veya suçtan zarar görenin özel hukuk tüzel kiÅŸisi olması hâlinde vekâletnamede özel yetki var ise vekile de uzlaÅŸma teklifinde bulunulabilir.
- UzlaÅŸtırmacı, uzlaÅŸma teklifini büro aracılığıyla açıklamalı tebligat, istinabe veya Ses ve Görüntü BiliÅŸim Sistemi (SEGBÄ°S) yoluyla da yapabilir.
- UzlaÅŸma teklif formunun istinabe suretiyle imzalatılması gereken hâllerde, teklif formu tarafın bulunduÄŸu yer Cumhuriyet baÅŸsavcılığı istinabe bürosu aracılığıyla imzalatılır.
- UzlaÅŸtırmacı tarafından yapılacak uzlaÅŸma teklifi, Ek-4’te yer alan uzlaÅŸmanın mahiyeti ile uzlaÅŸmayı kabul veya reddetmenin hukukî sonuçlarının bulunduÄŸu UzlaÅŸma Teklif Formu’nda yer alan bilgilerin açıklanması ve teklif formunun hazır bulunan ilgiliye imzalatılarak verilmesi suretiyle yapılır. UzlaÅŸtırmacı tarafından bilgilendirme yükümlülüÄŸünün yerine getirildiÄŸine ve uzlaÅŸma teklifinde bulunulduÄŸuna iliÅŸkin formun imzalı örneÄŸi uzlaÅŸtırma evrakı içine konulur.
- UzlaÅŸtırmacının uzlaÅŸma teklifinde bulunacağı ÅŸüpheli, sanık, katılan, maÄŸdur veya suçtan zarar gören ya da kanunî temsilcilerine iletiÅŸim araçlarıyla ulaşılamaması hâlinde açıklamalı uzlaÅŸma teklifi büro aracılığıyla yapılır. Bu iÅŸlem uzlaÅŸtırmacının, büroya baÅŸvurarak teklif formunu vermesi üzerine gerçekleÅŸtirilir.
- UzlaÅŸma teklifinde bulunmak için çaÄŸrı; telefon, telgraf, faks, elektronik posta gibi araçlardan yararlanılmak suretiyle de yapılabilir. Ancak, bu çaÄŸrı uzlaÅŸma teklifi anlamına gelmez.
GÄ°ZLÄ°LÄ°K :
- UzlaÅŸtırma müzakereleri gizli olarak yürütülür. UzlaÅŸtırmacı, uzlaÅŸtırma sürecinde yapılan açıklamaları, kendisine aktarılan veya diÄŸer bir ÅŸekilde öÄŸrendiÄŸi olguları gizli tutmakla yükümlüdür.
- Aksi kararlaÅŸtırılmamışsa, taraflar, müdafi ve vekiller de birinci fıkrada belirtilen gizlilik kuralına uymakla yükümlüdür.
- UzlaÅŸtırma sürecinde yapılan açıklamalar herhangi bir soruÅŸturma, kovuÅŸturma ya da davada delil olarak kullanılamaz. Müzakerelere katılanlar bu bilgilere iliÅŸkin olarak tanık olarak dinlenemez.
- Daha önce mevcut olan bir belge veya olgunun, uzlaÅŸtırma müzakereleri sırasında ileri sürülmüÅŸ olması, bunların soruÅŸturma ve kovuÅŸturma sürecinde ya da bir davada delil olarak kullanılmasına engel teÅŸkil etmez.
UZLAÅžTIRMA SÜRESÄ° :
- UzlaÅŸtırma, ÅŸüpheli veya sanık ile maÄŸdur veya suçtan zarar görenin özgür iradeleri ile kabul etmeleri ve karar vermeleri hâlinde gerçekleÅŸtirilir. Bu kiÅŸiler anlaÅŸma yapılana kadar iradelerinden vazgeçebilirler.
- UzlaÅŸtırmacı, uzlaÅŸtırma evrakını teslim aldıktan sonra otuz gün içinde uzlaÅŸtırma iÅŸlemlerini sonuçlandırır. (DeÄŸiÅŸik cümle:RG-31/12/2019-30995 4.Mükerrer) Bu süre içerisinde sonuçlandıramazsa durumu açıklayan bir dilekçeyle büroya baÅŸvurması hâlinde bürodan sorumlu Cumhuriyet savcısının onayını almak koÅŸuluyla uzlaÅŸtırma bürosu bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez daha uzatabilir.
- UzlaÅŸtırmacı görevlendirilmeden önce veya uzlaÅŸma teklifinin reddedilmesinden sonra, ÅŸüpheli ile maÄŸdur veya suçtan zarar görenin aralarında uzlaÅŸmaları hâlinde; taraflarca niteliÄŸine uygun düÅŸtüÄŸü ölçüde Ek-3’te yer alan UzlaÅŸtırma Raporu ÖrneÄŸi'ne uygun bir uzlaÅŸma belgesi düzenlenir. Cumhuriyet savcısı, bu belgeyi 18 inci maddenin dördüncü ve beÅŸinci fıkralarında belirtilen kıstaslara göre inceler ve deÄŸerlendirir.
- KovuÅŸturma evresinde uzlaÅŸtırmanın uygulanabileceÄŸi hâllerde, yapılan uzlaÅŸma teklifinin reddedilmesine raÄŸmen hüküm verilinceye kadar sanık ile maÄŸdur, katılan veya suçtan zarar görenin aralarında uzlaÅŸmaları halinde; taraflarca niteliÄŸine uygun düÅŸtüÄŸü ölçüde Ek-3’te yer alan UzlaÅŸtırma Raporu ÖrneÄŸi'ne uygun bir uzlaÅŸma belgesi düzenlenir ve mahkemeye sunulursa, hâkim bu belgeyi 25 inci maddenin dördüncü ve beÅŸinci fıkralarında belirtilen kıstaslara göre inceler ve deÄŸerlendirir.
UZLAÅžTIRMA RAPORU :
- UzlaÅŸtırmacı, uzlaÅŸtırma iÅŸlemlerini sonuçlandırdığında Ek-3’te yer alan UzlaÅŸtırma Raporu ÖrneÄŸi’ne uygun, tarafların edimlerini ayrı ayrı, ÅŸüphe ve tereddüte yer vermeyecek ve mümkünse sıra numarası içerecek ÅŸekilde taraf sayısından bir fazla olarak hazırladığı raporu, kendisine verilen belge örneklerini ve varsa yapmış olduÄŸu masrafları gösteren belge, gider pusulası veya rayice uygun yazılı beyanı UYAP’ta düzenlenecek tutanak ile uzlaÅŸtırma bürosuna teslim eder.
- UzlaÅŸmanın gerçekleÅŸmesi hâlinde, tarafların imzalarını da içeren raporda, ne suretle uzlaşıldığı ayrıntılı biçimde açıklanır. Ancak uzlaÅŸtırma müzakereleri sırasında suçun iÅŸlenmesine iliÅŸkin olarak yapılan açıklamalara raporda yer verilmez.
- Mahkeme, uzlaÅŸmanın tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka ve ahlaka uygun olduÄŸunu belirlerse raporu mühür ve imza altına alarak kovuÅŸturma dosyasında muhafaza eder.
- Mahkeme, raporu veya belgeyi, uzlaÅŸmanın tarafların özgür iradelerine dayanmaması, edimin hukuka ve ahlaka uygun olmaması nedeniyle onaylamadığı takdirde gerekçesini rapora yazar. Edimin hukuka ve ahlaka uygun olmaması nedeniyle raporu onaylamaması durumunda bu YönetmeliÄŸin 24 üncü maddesindeki süreye uyulması koÅŸuluyla edimin deÄŸiÅŸtirilmesi için dosyayı büroya gönderebilir
SORUÅžTURMA EVRESÄ°NDE UZLAÅžMANIN HUKUKÄ° SONUÇLARI :
- UzlaÅŸma sonucunda ÅŸüphelinin edimini def’aten yerine getirmesi hâlinde, ÅŸüpheli hakkında uzlaÅŸtırmadan sorumlu Cumhuriyet savcısı tarafından kovuÅŸturmaya yer olmadığı kararı verilir. Suça sürüklenen çocuk hakkında gerekli görüldüÄŸünde 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanununda yer alan koruyucu ve destekleyici tedbirlerin uygulanması çocuk hâkiminden istenir.
- Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından sonra, uzlaÅŸmanın gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, Kanunun 171 inci maddesinin dördüncü fıkrasındaki ÅŸart aranmaksızın, kamu davası açılır.
- Åžüphelinin, edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaÅŸtırma raporu veya uzlaÅŸma belgesi, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı Ä°cra ve Ä°flâs Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilâm mahiyetine haiz belgelerden sayılır.
KOVUÅžTURMA EVRESÄ°NDE UZLAÅžMANIN HUKUKÄ° SONUÇLARI :
- UzlaÅŸma gerçekleÅŸtiÄŸi takdirde, mahkeme, uzlaÅŸma sonucunda sanığın edimini def’aten yerine getirmesi hâlinde, davanın düÅŸmesine karar verir.
- Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside baÄŸlanması veya süreklilik arz etmesi hâlinde; sanık hakkında, Kanunun 231 inci maddesindeki ÅŸartlar aranmaksızın, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilir. Geri bırakma süresince zamanaşımı iÅŸlemez.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildikten sonra, uzlaÅŸmanın gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, mahkeme tarafından, Kanunun 231 inci maddesinin on birinci fıkrasındaki ÅŸartlar aranmaksızın hüküm açıklanır.
- Sanığın, edimini yerine getirmemesi hâlinde uzlaÅŸtırma raporu 2004 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde yazılı ilâm mahiyetini haiz belgelerden sayılır.
ZAMANAÅžIMI :
- Åžüpheli, sanık, katılan, maÄŸdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaÅŸma teklifinde bulunulduÄŸu tarihten itibaren, uzlaÅŸtırma giriÅŸiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç uzlaÅŸtırmacının raporunu düzenleyerek büroya verdiÄŸi tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuÅŸturma koÅŸulu olan dava süresi iÅŸlemez.
- UzlaÅŸma teklifine süresi içerisinde cevap verilmemesi ya da teklifin reddedilmesi hâlinde uzlaÅŸtırma giriÅŸimi sonuçsuz kalmış sayılır.
- Tarafların veya kanunî temsilcisi ya da vekilinin uzlaÅŸtırma müzakerelerine katılmaktan imtina etmesi, müzakereler sırasında taraflardan birinin yazılı veya sözlü olarak uzlaÅŸmadan vazgeçtiÄŸini bildirmesi üzerine düzenlenen raporun büroya verildiÄŸi tarihten itibaren dava zamanaşımı ve kovuÅŸturma koÅŸulu olan dava süresi yeniden iÅŸlemeye baÅŸlar.
Kaynaklar:
https://alternatifcozumler.adalet.gov.tr/
https://alternatifcozumler.adalet.gov.tr/Home/BilgiBankasiDetay/Kanunlar
https://alternatifcozumler.adalet.gov.tr/Home/BilgiBankasiDetay/YC3B6netmelikler
Mehmet SEMERCÄ°OÄžLU
Uzlaştırmacı & Silah Sistemleri Uzmanı & Stratejik Planlama Uzmanı & Ekonomist
Etiketler
