Atatürkçü Düşünce Derneği Samsun Şube Başkanı Birol Yelekin köy enstitülerinin kuruluşunun 84.yılı dolayısıyla basın açıklaması yaptı.Açıklamadan sonra başkan Yelekin ve Yönetim kurulu üyeleri Havva Kocakaya,irfan Çelik ile Genel Denetleme Kurulu Üyesi Feyzi Coşkun, Cılavuz Köy Enstitüsü mezunu Sayın İshak Köroğlunu ziyaret ettiler.
EĞİTÄ°M DEVRÄ°MÄ°NÄ°N YERLÄ° VE MÄ°LLÄ° ÜRÜNÜ, KÖY ENSTÄ°TÜLERÄ° !
19 Mayıs 1919 da Mustafa Kemal önderliÄŸinde Samsun’dan çıkıp yedi düvelle, hainlerle, tuzaklarla, isyanlarla, yokluklarla savaÅŸtık. Vatanımızı kurtardık. Bağımsızlığımızı kazandık. Cumhuriyetimizi kurduk.
Kurduk ama, varımız yoÄŸumuz borç batağında“Uçurumun kenarında yıkık bir ülke” idi. Cahil bırakılmış, aÅŸağılanmış, fakrü zaruret içinde harap ve bitap düÅŸürülmüÅŸtük. SaÄŸlıklı beslenemiyor, çocuklarımızı yaÅŸatamıyorduk. En iyi yetiÅŸmiÅŸ evlatlarımızı savaÅŸ meydanlarında yitirmiÅŸtik. Bulaşıcı hastalıklar halkı kırıp geçiriyordu. Milletin doktor, hemÅŸire, ebe, aşı, ilaç bulması olanaksızdı. Ulaşım kaÄŸnılar, yaylı arabalar, binek hayvanlarla saÄŸlanabiliyor, tek bir fabrika bacası tütmeyen Anadolu’da elektrik hâlâ icat edilmeyi bekliyordu. Ekmek yapacak unumuz, bebelerin altına saracak bezimiz, çaya atacak ÅŸekerimiz, duvara çakacak çivimiz bile yoktu.
Dış ve iç engellemeleri aÅŸarak tarımı, hayvancılığı canlandırıp halkı doyurmak, üretim tesisleri kurmak, para bulmak, her alanda uzmanlar yetiÅŸtirmek, bunun için milleti ayaÄŸa kaldırmak, onun için de eÄŸitip bilinçlendirerek kimliÄŸini kazandırmak, millet olduÄŸunu öÄŸretmek gerekiyordu. Oysa 29 Ekim 1923 günü Cumhuriyet idaresinin bulduÄŸu ilkokuldan üniversiteye toplam 347 bin 821 öÄŸrenci (nüfusun ancak 2,8’i) ve çoÄŸunluÄŸu asker ve sivil bürokratlar olan yüzde 3,5 okur-yazar idi.
Bu vahim eÄŸitimsizlik sorunu en ivedi konuydu. Harf Devrimi ile uygulamaya konulan Millet Mektepleri kısa vadeli çözümdü. Cehaletin esas kaynağı ulusun 85’inin yaÅŸadığı kırsal kesimdeydi ve ne okul vardı, ne de gönderecek öÄŸretmen.
Çözüm Milli EÄŸitim Bakanı Hasan Ali Yücel ile Ä°lköÄŸretim Genel Müdürü Ä°smail Hakkı Tonguç’un yarattıkları Köy Enstitüleri ile bulundu. Dünyada eÅŸi, benzeri görülmemiÅŸti. Tamamen yerli ve milliydi. Atatürk’ün 1936’da askerliÄŸini çavuÅŸ ve onbaşı olarak yapmış gençlerle baÅŸlattığı Köy EÄŸitmenleri atılımının devamı olan Köy Enstitüleri, üretilen “EÄŸitim içinde iÅŸ, iÅŸ içinde eÄŸitim” modeli ile “Okul yapan okullar” olmak üzere açıldı. Yoksul köy çocukları, hem kız erkek birlikte eÄŸitim görme, kardeÅŸçe beraber yaÅŸama kültürüyle, hem kendi binasını, çatısını, sırasını yapma becerisiyle, hem bilimsel bilgiyle, hem edebiyat ve sanatla, hem de kırsal kesimin gereksinimi olan tarım, hayvancılık, demircilik, inÅŸaatçılık, marangozluk, arıcılık, balıkçılık ve benzeri pratik bilgilerle donatılıyordu. Her öÄŸrencinin yılda en az 25 klasik roman okuması ve bir enstrüman çalması zorunluydu.
YetiÅŸtirilen bu öÄŸretmen ordusu; bir yandan Aydınlanma ateÅŸini Anadolu’ya yaydılar, bir yandan öÄŸrencileriyle birlikte okullarını, su yollarını, elektrik santrallarını, ahırlarını inÅŸa ettiler, tarlalarını ekip biçtiler, bir yandan da verdikleri teorik ve pratik bilgilerle köylüyü eÄŸittiler.
Köy Enstitüleri 17 Nisan 1940 tarihli 3803 sayılı yasa ile yaÅŸam buldu. 1948 yılına kadar yurdun her bölgesinde 21 enstitü açıldı. Yöresine göre her birinin tarlaları, baÄŸları, bahçeleri, arı kovanları, baÄŸcılık, balıkçılık malzemeleri, kümesleri, ahırları, besi hayvanları, atölyeleri, laboratuvarları vardı. Derslerin yarısı teorik, diÄŸer yarısı uygulamalıydı.
Köy Enstitüleri 1946'da Milli EÄŸitim Bakanı Hasan Ali Yücel’in görevden alınması ile ağır darbe yedi. Yerine getirilen ReÅŸat Åžemsettin Sirer tarafından önce haftalık öÄŸrenciöÄŸretmen deÄŸerlendirme toplantıları ve uygulamalı dersler kaldırıldı. Ardından Köy ÖÄŸretmen Okullarına dönüÅŸtürülen bu irfan yuvaları Demokrat Parti iktidarında, 27 Ocak 1954 tarihinde kapatıldı.
1940’dan 1954 yılına kadar Köy Enstitülerinden; 1.398’i kız, 15.943’ü erkek, toplam 17.341 öÄŸretmen mezun oldu. Ayrıca 1936-1947 yılları arasında faaliyet gösteren eÄŸitmen kurslarından 8.675 eÄŸitmen, SaÄŸlık bölümlerinden de 1.248 saÄŸlık memuru mezun edildi. Fakir Baykurt, Talip Apaydın, Mahmut Makal, Mehmet BaÅŸaran, Ümit KaftancıoÄŸlu, Dursun Akçam gibi ülkemizin yüz akı yazarlar, aydınlar bu okullarda yetiÅŸtiler.
Köy Enstütüleri, ilk günden itibaren ÅŸeriatçı yobaz çevreler ile toprak aÄŸaları tarafından hedef alınarak “Kız ve erkek bir arada okumak ahlaksızlıktır”, “Bu okullarda verilen eÄŸitim dinimize aykırıdır”, “Bunlar komünist yetiÅŸtiren fuhuÅŸ yuvalarıdır” gibi yalanlarla karalandı. Halkı cahil bırakıp biat kültürüne tutsak ederek emek sömürülerini sürdürmek isteyen örnekleri bugün de görülen akıl ve bilim düÅŸmanı bu güruh yazık ki, sonunda amacına ulaÅŸtı, enstitüler kapatıldı.
Günümüz Kemalist Devrimcilerinin en önemli görevlerden biri de bu özgün eÄŸitim modelini çağımız koÅŸullarına uyarlayarak yeniden hayata geçirmek olmalıdır.
Atatürkçü DüÅŸünce DerneÄŸi olarak, kuruluÅŸlarının 84. yılında Köy Enstitülerinin fikir babası Büyük Atatürk’ü, dönemin CumhurbaÅŸkanı Ä°smet Ä°nönü’yü, kurucuları Hasan Âli Yücel ve Tonguç Baba’yı, Köy Enstitülü sevgili öÄŸretmenlerimizi minnet ve ÅŸükranla anıyoruz. Saygılarımızla.
Etiketler
